بررسی تأثیر ژئوپلیتیکی کریدورهای انرژی و مواصلاتی بر توسعه پایدار و رشد اقتصادی در ایران

نوع مقاله : مقالات علمی -پژوهشی

نویسندگان

سعیده مؤیدفر ¹

مهدی امامی میبدی ²

¹ دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

² استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

https://doi.org/10.22067/pg.2025.94350.1384

چکیده

ایران به دلیل موقعیت ویژه ژئوپلیتیکی، ژئواکونومی و قابلیت‌های ژئوانرژی خود می‌تواند بازیگری مهمی در عرصه امنیت انرژی و اقتصاد بین‌الملل داشته باشد. ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خوددر خاورمیانه، از پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به یک مرکز ترانزیتی انرژی و مواصلاتی در منطقه برخوردار است؛ بر این مبنا توسعه همزمان کریدورهای انرژی و مواصلاتی در ایران می‌تواند به رونق اقتصادی و افزایش نفوذ سیاسی کشور در منطقه کمک کند. بدون شک اتصال ایران به کریدورهای مواصلاتی و انرژی جهانی می‌تواند زمینه تحقق این مهم را فراهم ساخته و مسیر توسعه اقتصادی کشور را هموار سازد. با این حال، وضعیت فعلی بیان‌گر عدم توجه جدی و اهتمام ویژه به این موضوع است. لذا مطالعه حاضر به دنبال بررسی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای پیش‌روی ایران در این زمینه است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و مصاحبه با کارشناسان علوم سیاسی و اقتصادی است. در تشکیل ماتریس سوات بر اساس نظرات کارشناسان، در قالب 4 دیدگاه اقتصادی، ژئوپلیتیک، اجتماعی- فرهنگی، انرژی و محیط زیست، عوامل داخلی و عوامل خارجی در خصوص کریدورهای انرژی و مواصلاتی مشخص گردیده و براساس ماتریس متقاطع، راهبردهای مهم برای دستیابی به اهداف مورد نظردر چهارگروه راهبردهای تهاجمی، انطباقی ، اقتضایی و دفاعی ارائه شده است. از مهمترین راهبردهای ارائه شده، توسعه بنادر کلیدی کشور، توسعه و ترویج ارتباطات فرهنگی با کشورهای همسایه و حرکت به سمت توسعه انرژی‌های تجدیدپذیربرای کاهش تأثیرتحریم‌های اقتصادی، شفاف‌سازی در قوانین و مقررات گمرکی و تعرفه‌ای و تصویب قوانین ومقررات زیست‌محیطی برای کنترل آلودگی‌هاقابل ذکر است.

کلیدواژه‌ها

ژئوپلیتیک انرژی

کریدورهای انرژی

کریدورهای مواصلاتی

توسعه پایدار

رشد اقتصادی

---