با همکاری انجمن ژئوپلیتیک ایران

راهکارهای دستیابی به عدالت فضایی در ایران

نوع مقاله : مقالات علمی -پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه تربیت مدرس

چکیده
بواسطه تهدیدات و شرایط پیچیده کنونی، ضرورت تلاش برای دستیابی به عدالت فضایی یکی از  اولویت های مطالعاتی جغرافیای سیاسی به عنوان علم کشورداری و اداره بهینه فضا است، لذا این پژوهش با شیوه توصیفی و تحلیلی و تکیه بر مطالعات نظری و یافته­ های میدانی و با استفاده از نرم افزار سنجش عدالت فضایی در پی تدوین راهکارهای دستیابی به عدالت فضایی در کشور می ­باشد. یافته ­ها نشان از این امر دارد که بی ­عدالتی فضایی حاکم بر ایران ناشی از عملکرد عوامل گسترده­ای است که مهمترین آنها به صورت کلی عبارتند از: جغرافیای طبیعی، توزیع طبیعی و ذاتی بنیادهای زیستی(خصوصیات ذاتی مناطق)؛جغرافیای انسانی ایران؛ نظام سیاسی، سیاست­گذاری و برنامه ­ریزی توسعه ملی (خصوصیات اکتسابی)؛محیط ژئوپلیتیکی پیرامونی و جهانی.
مهمترین بنیان های بی­عدالتی فضایی در ایران متأثر از عملکرد عوامل پیش گفته به ترتیب اهمیت عبارتند از: نابرابری در توزیع منابع، قدرت، ثروت و فرصت، ضعف نظام بودجه ریزی، ضعف مدیریت نظام منطقه­ ای و محلی، تبدیل نشدن عدالت فضایی به یک مطالبه عمومی و تمرکزگرایی نهادمند به عنوان با اهمیت­ ترین مولفه ­ها با تأثیرگذاری خیلی زیاد و بنیادهای طبیعی نامتوازن، ضعف ادبیات در حوزه مطالعاتی عدالت فضایی و ضعف نظام اطلاعات و حسابداری منطقه­ای و ملی به عنوان مولفه ­های با اهمیت پایین ­تر نسبت به سایر عوامل تشخیص داده شد. در راستای دستیابی به عدالت فضایی راهکارهای ذیل به عنوان دستورکار سیاستگذارانه توصیه می شود: توزیع فضایی بهینه جریان ثروت به عنوان پیش نیاز توسعه( مدیریت جریان پول)؛ در نظر گرفتن ردیف متمرکز با عنوان تعادل­ بخشی در بودجه استانها به منظور  دستیابی به توازن منطقه ­ای؛ تقویت پتانسیل­ های محلی مناطق در راستای افزایش بهره­ وری به منظور نیل به توسعه متوازن؛ پیگیری تفکر سیستمی عدالت فضایی در سطوح  محلی، منطقه ای و ملی؛ بازنگری اصول 27 گانه مبتنی بر تمرکز امور در قانون اساسی.

کلیدواژه‌ها


1. Ahmadi Nohadani, S. (2013). Finding the Pattern of Political Character of Buffered Geographic Spaces; a Case Study of Iran. PhD Dissertation, Tarbiat Modares University- Tehran.[In Persian].
2. Bladpas, A. et al. (2006). Analysis of Actions of Physical Space of Iran in Its Political Geography. Quarterly of Geographic Perspective, 1(2).
3. Edward. W. S. (2010). Seeking Spatial Justice. USA: University of Minnesota Press.
4. Ezati, N.A. et al. (2011). The Role of Border Regions Spatial Planning in Planning System; A Case Study of Iran’s Border Regions. Journal of New Approaches in Human Geography. 3.
5. Ghaderi Hajat, M. (2014). Designing a Pattern of Measuring Spatial Justice. PhD Dissertation, Tarbiat Modares University- Tehran,Iran. [In Persian].
6. Hafeznia, M. & Allahverdizadeh, R. (2009). The Relation between Unitary Political System and National Integrity: a Case Study of Iran. Political Science Journal, 5(1). [In Persian].
7. Hafeznia, M. & Ghaderi Hajat, M. & Ahmadipor, Z. & Eftekhari, R. & Gohari, M. (2015). Designing a Pattern of Measuring Spatial Justice: Case Study of Iran. Spatial Planning Journal, 19(1). [In Persian].
8. Hafeznia, M. & Ghaderi Hajat, M. & Ahmadipor, z. (2010). Space and Politics. Mashhad: Papoli Press. [In Persian].
9. Hafeznia, M. & Ghaderi Hajat, M. (2014). Conceptualization of Spatial Justice in Political Geography. Geopolitics Quarterly, 11(4). [In Persian].
10. Hafeznia, M. & Ghaderi Hajat, M. (2018). Codification of Strategies to Reach Spatial Justice in Iran. Postdoctoral Dissertation, Tarbiat Modares University-Tehran, Iran.
11. Hafeznia, M. (2002). Political Geography of Iran. Tehran: SAMT Press. [In Persian].
12. Kamran, H. et al. (2005). Impacts of Topographic Structure on Political Geography of Iran. Journal of Geography, 3(6-7). [In Persian].
13. Karimipour, Y.A. (2001). Iran and the Neighbors, the Sources of Conflict and Controversy. Tehran: Tarbiat Moallem University Press. [In Persian].
14. Kaviani Rad, M. & Nosrati, H. (2014). Expounding the Functions of Regional Claims in Unitary State. Geopolitics Quarterly, 10(3). [In Persian].
15. Mazúr, E., & Urbanek, J. (1983). Space in Geography. Geo-Journal, 7(2).
16. Mihalopoulos, A. Philippopoulos. (2014). The Movement of Spatial Justice, Available Online at: https:// www. researchgate. net/ publication/ 275844357
17. Mirheidar, D. (2001). Principles of Political Geography. Tehran: SAMT Press. [In Persian].
18. Norris, P. (2015). Theories of Political Activism. Developments in European Politics. Editors: Paul Heywood, Erik Jones, Martin Rhodes and Ulrich Sedelmeier (Palgrave Macmillan 2009). New York: Political Institute.
19. Rashidi, M. et al. (2014). Geopolitical Pathology of Spatial Planning in Iran. Journal of New Approaches in Human Geography. 6(3). [In Persian].
20. Rasti, O. & Rahimi, S. (2008). Security and Development in West Asia from the Viewpoint of Core-Periphery Model: Case Study of Border Regions of Iran, Afghanistan and Pakistan. The Conference on Human Security in West Asia. Birjand: Birjand University. [In Persian].
21. Valigholizadeh, A. (2016). Spatial Analysis of the Effects of Centralism in the Formation of Spatial-Territorial Inequalities in Iran. Journal of Political Geography Researches. 1(4). [In Persian].
22. Ziari, K.A. (1999). Principles and Methods of Regional Planning. Yazd: Yazd University Press. [In Persian].
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.