نرگس حجی پناه؛ سید هادی زرقانی؛ امید علی خوارزمی
چکیده
این پژوهش با روش «مروری سیستماتیک»[1] به دنبال بررسی جایگاه «منابع آب» در پژوهشهای آمایش سرزمین است. جامعۀ آماری پژوهش شامل کلیۀ مقالات علمی پژوهشی در زمینۀ آمایش سرزمین است که در طول 41 سال گذشته در پایگاه اطلاعات علمی[2] نمایه شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد در چهار دهۀ گذشته فقط 12 درصد مقالات آمایش مرتبط با موضوع ...
بیشتر
این پژوهش با روش «مروری سیستماتیک»[1] به دنبال بررسی جایگاه «منابع آب» در پژوهشهای آمایش سرزمین است. جامعۀ آماری پژوهش شامل کلیۀ مقالات علمی پژوهشی در زمینۀ آمایش سرزمین است که در طول 41 سال گذشته در پایگاه اطلاعات علمی[2] نمایه شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد در چهار دهۀ گذشته فقط 12 درصد مقالات آمایش مرتبط با موضوع آب بوده است. زمینۀ مطالعاتی غالب مقالات «تعیین کاربریهای بهینه، بررسی وضعیت منابع آبی، تحلیل سیستمی سیاستهای آمایش سرزمین در مواجه با کمآبی، تأثیر فعالیتهای انسانی در بحرانهای کمی و کیفی آب» میباشد. ازنظر روش پژوهش، اکثر مقالات از روشهای کمّی بهویژه از نرمافزارهای آماری استفاده کردهاند و توجه کمی به مصاحبههای حضوری با ذینفعان حوزۀ آب و مردم محلی و کارشناسان شده است. از حیث مجلات، درمجموع 19 مجله در حوزۀ مقالات آمایشی مرتبط با آب فعال بودهاند که مجلۀ«آمایش سرزمین» رتبه اول را دارد. از حیث روند زمانی، در دهۀ 60 و 70 شمسی، مقالات مرتبط با آب کمترین تعداد را داشته و از دهۀ 80 روند افزایشی شروع و در دهۀ 90 به اوج خود رسیده است. درنهایت در بخش راهکارها بر مواردی چون «بازچرخانی منابع آبی، آمایش منابع آب بهجای آمایش فعالیتها، کشاورزی مکانیزه، استفاده از رویکرد آمایش سرزمین خطر مدار و آمایش سبز، منطبق کردن کاربریها بر ظرفیت اکولوژیکی مناطق» تأکید شده است.
یاشار ذکی؛ کیومرث یزدان پناه؛ احمد پیشه ور
چکیده
فضا و مکان از جمله مفاهیم و بنیادهای اثرگذار در زیست فردی و جمعی انسانها در مقیاسهای گوناگون است. با توجه به اهمیت فضا و مکان در تحلیلهای امنیتی، تحقیق حاضر با روش توصیفی و همبستگی، به تحلیل رابطۀ مکان، فضا و امنیت در استان آذربایجان غربی پرداخته است. برای تحلیل دادهها از آزمون تکنمونهای t و برای تحلیل عاملی (مدل معادلات ساختاری) ...
بیشتر
فضا و مکان از جمله مفاهیم و بنیادهای اثرگذار در زیست فردی و جمعی انسانها در مقیاسهای گوناگون است. با توجه به اهمیت فضا و مکان در تحلیلهای امنیتی، تحقیق حاضر با روش توصیفی و همبستگی، به تحلیل رابطۀ مکان، فضا و امنیت در استان آذربایجان غربی پرداخته است. برای تحلیل دادهها از آزمون تکنمونهای t و برای تحلیل عاملی (مدل معادلات ساختاری) از نرمافزار SPSS و Lisrel استفاده شد. میان هر چهار مولفه امنیت با مکان و فضا در آذربایجان غربی همبستگی مثبت و قوی وجود دارد. استان آذربایجان غربی در ایران به دلیل هممرز بودن با جمهوری آذربایجان، جمهوری ارمنستان، ترکیه و عراق از اهمیت استراتژیک قابل توجهی برخوردار است. مرزهای این استان با ترکیه و عراق پیامدهایی برای تجارت فرامرزی، تبادلات فرهنگی و تهدیدات امنیتی بالقوه دارد. همسایگی جغرافیایی استان با کشورهای همسایه و با حوزههای ژئوپلیتیکی متفاوت و بل متضاد به پیچیدگی ژئوپلیتیکی آن میافزاید؛ زیرا به یک نقطه کلیدی در روابط ژئوپلیتیکی و نیز منافع متعارض منطقهای تبدیل میشود. از این رو، افزایش مقادیر و ضرایب امنیت (در چهار مولفه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و اکولوژیکی) منجر به افزایش تعلق و هویت مکانی در میان شهروندان این استان میشود. افزایش تعلق به مکان، علاوه بر فراهم کردن زمینههای مشارکت بیشتر شهروندان در راستای توسعه پایدار، باعث کاهش گسلهای سرزمینی و قومی نیز میشود و به صورت لایهای نرمافزاری و فرهنگی، امنیت پایدار را تقویت و تسهیل میکند.
سید مهدی موسوی شهیدی؛ عباس خطیبی
چکیده
هیدروهژمون بهعنوان یکی از ابعاد مطالعاتی هیدروپلیتیک اشاره به سلطه دولتها بر منابع آب در حوضههای آبی مشترک و جلوگیری از دسترسی سایر کشورهای حوضه از منابع آب میباشد. بررسی منابع آب در خاورمیانه بیانکننده عدم تناسب بین توزیع جمعیت و آب شیرین است که موجب بروز کشمکشهای متعددی بر سر منابع آب گردیده است که این زمینه باعث ...
بیشتر
هیدروهژمون بهعنوان یکی از ابعاد مطالعاتی هیدروپلیتیک اشاره به سلطه دولتها بر منابع آب در حوضههای آبی مشترک و جلوگیری از دسترسی سایر کشورهای حوضه از منابع آب میباشد. بررسی منابع آب در خاورمیانه بیانکننده عدم تناسب بین توزیع جمعیت و آب شیرین است که موجب بروز کشمکشهای متعددی بر سر منابع آب گردیده است که این زمینه باعث شکلگیری هیدرهژمون بر حوضههای آبی مشترک گردیده است که در حال حاضر این در مواردی نظیر «رود اردن» مشاهده میگردد. بنابراین این این پژوهش با شیوه توصیفی – تحلیلی بهدنبال بررسی هیدروهژمون رژیم اسرائیل بر سر رودخانه اردن و پیامدهای آن بر همسایگان میباشد. نتایج حاصل از پژوهش نشان میدهد که رژیم اسرائیل با اشغال مناطق بالادست سرشاخههای اصلی رود اردن مانند بلندیهای جولان، دریاچهها، چشمههای محلی، انتقال آب به دریاچه بحرالمیت از طریق کانال، احداث چاههای عمیق و ممانعت از احداث چاه توسط جوامع محلی سعی بر آن داشته است تا علاوه بر تأمین نیاز آبی خود، مانع از دسترسی مستقیم سایر جوامع به این منابع آبی گردد. این رژیم با بهرهگیری از هیدروهژمونی نرم و با ایجاد شرایط نامناسب زندگی، جوامع محلی را مجبور به پذیرش قوانین مدنظر در جهت تامین نیازهای استراتژیک خود مینماید. مهمترین پیامدهای این اقدامات در کشورهای پیرامون (فلسطین، سوریه، لبنان) عبارتاند از اجبار کردن جوامع بومی به مهاجرت به خصوص در بلندیهای جولان و نوار غزه، مشکلات تامین آب شرب و پیامدهای معیشتی آن، کاهش توان تولید محصولات کشاورزی و حذف رقبا از بازار، اعمالنفوذ بر فرهنگ جوامع اطراف از طریق اعمال سازوکارهای اجباری برای بهرهمندی از آب، مشکلات زیست محیطی و ایجاد بحران هویتی بواسطه گسترش فرهنگ صهیونیسم و زبان عبری.
احمد حجاریان
چکیده
مفهوم مشارکت سیاسی دربرگیرنده گروهی از راهبردها، مفاهیم، اندیشهها و سازمانهای نوینی است که تأمینکننده نیازهای اجتماعی است. از طرفی قشربندی اجتماعی در ارتقا و یا کاهش شاخص های آن نقش بسیار موثر دارند زیرا درک و آگاهی از تأثیر قشربندی اجتماعی بر فضاهای روستایی، تصویر متفاوت و متنوعی را ارئه میدهد که تحقیق حاضر سعی داشت جنبه ...
بیشتر
مفهوم مشارکت سیاسی دربرگیرنده گروهی از راهبردها، مفاهیم، اندیشهها و سازمانهای نوینی است که تأمینکننده نیازهای اجتماعی است. از طرفی قشربندی اجتماعی در ارتقا و یا کاهش شاخص های آن نقش بسیار موثر دارند زیرا درک و آگاهی از تأثیر قشربندی اجتماعی بر فضاهای روستایی، تصویر متفاوت و متنوعی را ارئه میدهد که تحقیق حاضر سعی داشت جنبه مشارکت سیاسی ساکنین را در نواحی روستایی مورد مطالعه، بررسی کند. تحقیق برمبنای هدف کاربردی و از حیث امکان کنترل متغیرها، از نوع تحقیقات شبه تجربی بود، زیرا با توجه به پس رویدادی بودن تحقیق امکان کنترل متغیرها به نحو کامل وجود ندارد. در این تحقیق با مطالعه ادبیات نظری و تحقیقات گذشته، متغیرها و ابعاد تحقیق در 4 بعد کلی مشخص گردید. پیشینه دهنی، مردسالاری، انگاهره های مذهبی و جامعه پذیری طبقاتی که تفسیر آن در کلیّت مشارکت سیاسی در نواحی روستایی شهرستان زاهدان، مورد توجه بود. نتایج حاکی از آنست که بیشترین معیار مردسالاری و کم اهمیتترین معیار جامعه پذیری طبقاتی در تبیین و پیش بینی متغیر وابسته(مشارکت سیاسی) نقش دارد. تحقیق توجه به قشربندی اجتماعی را در قالب کاهش اثرات آن و بهبود معیارهای مشارکت سیاسی در نواحی روستایی مورد مطالعه بیان میدارد.
ناصرعلی منصوریان؛ عزت الله اکبری تالارپشتی
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی جایگاه و نقش قوه مقننه در سیاست خارجی، به مطالعه موردی مجلس شورای اسلامی ایران و کنگره ایالات متحده آمریکا میپردازد. در عصر حاضر که پیچیدگیهای روابط بینالملل و چالشهای ژئوپلیتیک افزایش یافته، نقش نهادهای قانونگذار در شکلدهی و نظارت بر سیاست خارجی اهمیت دوچندان یافته است. این پژوهش با استفاده ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی جایگاه و نقش قوه مقننه در سیاست خارجی، به مطالعه موردی مجلس شورای اسلامی ایران و کنگره ایالات متحده آمریکا میپردازد. در عصر حاضر که پیچیدگیهای روابط بینالملل و چالشهای ژئوپلیتیک افزایش یافته، نقش نهادهای قانونگذار در شکلدهی و نظارت بر سیاست خارجی اهمیت دوچندان یافته است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی چارچوبهای قانونی، ساختارها و مکانیسمهای تأثیرگذاری هر دو نهاد در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳ پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که علیرغم وجود تفاوتهای ساختاری و حقوقی، هر دو نهاد از طریق ابزارهایی چون تصویب معاهدات بینالمللی (اصل ۷۷ قانون اساسی ایران)، نظارت بر اجرای سیاستها، تخصیص بودجه و دیپلماسی پارلمانی در سیاست خارجی نقشآفرینی میکنند. با این حال، کنگره آمریکا با برخورداری از اختیارات گستردهتر قانونی از جمله اعلان جنگ و کنترل بودجه، تأثیر عمیقتری بر سیاست خارجی دارد، در حالی که مجلس شورای اسلامی با محدودیتهای ساختاری و قانونی متعددی مواجه است. این پژوهش با ارائه راهکارهایی همچون تقویت کمیتههای تخصصی و بهبود سازوکارهای نظارتی، بر اهمیت تعامل سازنده قوای مقننه و مجریه در راستای ارتقای کارآمدی سیاست خارجی تأکید میکند.
ندا شیخ؛ بهادر زارعی؛ سجاد رازقی
چکیده
دو واژه Territorial integrity و Border integrityبه واسطه حضور هم زمان در حوزههای معرفت شناختی، علمی مختلف و توضیح ناکامل آنها در قوانین بین المللی دارای معنا، کارکرد و معادل چندگانهای شدهاند. بهگونهای که نوعی آشفتگی و عدم اجماع، بهویژه در میان جغرافیدانان سیاسی را سبب گردیده است. بر طبق متون مختلف تمامیت ارضی (Territorial integrity)مفهومی انتزاعی ...
بیشتر
دو واژه Territorial integrity و Border integrityبه واسطه حضور هم زمان در حوزههای معرفت شناختی، علمی مختلف و توضیح ناکامل آنها در قوانین بین المللی دارای معنا، کارکرد و معادل چندگانهای شدهاند. بهگونهای که نوعی آشفتگی و عدم اجماع، بهویژه در میان جغرافیدانان سیاسی را سبب گردیده است. بر طبق متون مختلف تمامیت ارضی (Territorial integrity)مفهومی انتزاعی است که با مجموعهای از مفاهیم، ارزشها و اندیشهها و مسائل انسانی و فضایی درهم آمیخته است. همچنین تمامیت مرزی مفهومی انتزاعی از مسائل فضایی است. بر این اساس، پژوهش حاضر با روش فرا تحلیل کوشیده تا ابعاد فلسفی-فضایی این دو واژه را واکاوی و بازخوانی کند و به این پرسش پاسخ دهد که: چرا این دو واژه معادلها و معانی مختلف میگیرند و گهگاه به اشتباه بهجای هم بهکار میروند. یافتههای پژوهش نشان میدهدکه بهنظر میرسد که دخیل شدن عناصر و سازه های جغرافیایی و فضایی و معرفتشناختی مختلف، عدم جامع و کاملبودن توضیحات و قوانین بین المللی راه را برای تکثر و اشتباه در تفسیر و بهکارگیری دو واژه هموار کرده است. به گونهای که آن دسته از معانی و مفاهیم بر آمده از Territorial integrity به واقعیت نزدیکتر است که علاوه بر دیدگاه ساختار- عاملیتی، دیدگاه ”فضایی‟ و ”کل نگرانه جغرافیا‟ را دخالت دهند و گزارههای مرتبط با این واژه مثل استقلال، آزادی و وحدت کشور را پوشش دهند، همچنین در مورد تمامیت مرزی آن دسته از تفسیرها که بعد فضایی و جغرافیایی را در نظر میگیرد و مربوط به مرز فیزیکی و حفاظت از آن است میتواند بهکار رود.
روح الله حسینی؛ مرتضی قورچی؛ بهزاد ملک پور اصل
چکیده
کارل اشمیت از جمله فیلسوفان متاثر از جغرافیدانان سیاسی بود که به فضایی اندیشیدن اهمیت زیادی میداد. از آنجایی که او بیشتر با نظریه " امرسیاسی" شناخته شده است لذا ضرورت دارد که به بعد دیگر این نظریه یعنی فضا نیز توجه شود. از جمله آراء فضایی او که امر سیاسی در آن مشخص است میتوان به "نوموس زمین"، "خشکی و دریا" و "گروزرام" اشاره کرد که از طریق ...
بیشتر
کارل اشمیت از جمله فیلسوفان متاثر از جغرافیدانان سیاسی بود که به فضایی اندیشیدن اهمیت زیادی میداد. از آنجایی که او بیشتر با نظریه " امرسیاسی" شناخته شده است لذا ضرورت دارد که به بعد دیگر این نظریه یعنی فضا نیز توجه شود. از جمله آراء فضایی او که امر سیاسی در آن مشخص است میتوان به "نوموس زمین"، "خشکی و دریا" و "گروزرام" اشاره کرد که از طریق انقلابهای فضایی در مقیاس جهانی برای ساماندهی فضا اهمیت پیدا میکند. از این رو هدف این مقاله بررسی بعد فضایی اندیشههای کارل اشمیت و جایگاه انقلاب فضایی در آن است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر اساس دادههای کتابخانهای درصدد پاسخ به این سوال است که فضا و انقلاب فضایی در اندیشه کارل اشمیت چه جایگاهی دارد؟ در نتیجه این پژوهش به بررسی فضا در اندیشههای اشمیت میپردازد که به فهم ساماندهی فضای سیاسی بینالملل منجر میشود و به این امر توجه دارد که امر سیاسی چگونه درون را از بیرون و دوست را از دشمن در سه مقیاس محلی، منطقهای و جهانی ایجاد میکند.
