با همکاری انجمن ژئوپلیتیک ایران

هم توسعه‌گرا، هم دموکراتیک؟ ارزیابی انتقادی برنامه پژوهشی دولت توسعه‌گرای دموکراتیک

نوع مقاله : مقالات علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

2 گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده
تا چند دهه پیش، اغلب پژوهشگران توسعه به وجود نوعی تنش و تعارض میان توسعه و دموکراسی در جهان سوم باور داشتند. اما به موازات افزایش شمار دموکراسی‌ها در جنوب جهانی و تبدیل‌شدن مردم‌سالاری به خواستی عمومی، مطالعات توسعه نیز تلاش‌هایی را برای آشتی‌دادن دموکراسی و توسعه آغاز کرد؛ ادبیات نظری «دولت توسعه‌گرای دموکراتیک» به عنوان شاخه‌ای فرعی از چارچوب نظری «دولت توسعه‌گرا» یکی از مهم‌ترین نمودهای این دست کوشش‌‌ها است. سه دهه پس از آغاز این جریان، مقاله حاضر می‌خواهد به این پرسش پاسخ‌دهد که آیا جریان پژوهشی «دولت توسعه‌گرای دموکراتیک» توانست در هدف خود که آشتی دادن دموکراسی و توسعه است موفق شود یا خیر؟ به این منظور، روش‌شناسی برنامه‌های پژوهشی علمیِ ایمر لاکاتوش برای ارزیابی برنامه پژوهشی «دولت توسعه‌گرای دموکراتیک» در سه محور به‌کار گرفته شد. این ارزیابی نشان می‌دهد که این برنامه پژوهشی در هر سه محور دچار وضعیت انحطاط‌یابنده شده است. این برنامه پژوهشی (۱) موفق نشد مفهوم یا سازوکار جدیدی برای تبیین و تحلیل واقعیت به‌دست دهد؛ (۲) برای حفظ هسته سخت خود دائما مجبور به محدودسازی و قیدگذاری شد؛ و (۳) در یافتن نمونه‌های چشم‌گیر و موثق از دولت توسعه‌گرای دموکراتیک نیز تا حدود زیادی دست‌خالی ماند. همچنین در خلال این پژوهش یافته جانبی دیگری نیز کشف شد. بررسی پژوهش‌های کلیدی چارچوب نظری دولت‌ توسعه‌گرا (چارچوب مادر)، نشان می‌دهد که این چارچوب نظری در زمانه‌ای رشد کرد که فشار ارزشی-هنجاری (بیرونی و درونی‌شده) پذیرش نوعی اقتداگرایی را به‌عنوان یکی از ویژگی‌های دولت‌های توسعه‌گرای شرق آسیا به شدت دشوار می‌ساخت.

کلیدواژه‌ها


ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از 27 آبان 1405