تحلیل عوامل مؤثر بر جابه‌جایی مهاجران استان سیستان و بلوچستان با تاکید بر بحران‌های محیط‌زیستی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقالات علمی -پژوهشی

نویسندگان

سروش فرش‌چین ¹

علیرضا محرابی ²

حمیدرضا محمدی ³

کمال الدین ناصری ⁴

¹ جغرافیای انسانی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی،تهران، ایران

² گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

³ گروه جغرافیای انسانی و آمایشف دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

⁴ گروه مرتع و آبخیزداری دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

10.22067/pg.2026.101472.1479

چکیده

مهاجرت از استان سیستان و بلوچستان پدیده‌ای چندبعدی است که تحت تأثیر عوامل محیط‌زیستی، اقتصادی، اجتماعی، امنیتی و رفاهی شکل می‌گیرد. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که عامل محیط‌زیستی چه نقشی در شکل‌گیری مهاجرت از استان سیستان و بلوچستان دارد؟ پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر مهاجرت از این استان و بررسی جایگاه عامل محیط‌زیستی در این فرآیند انجام شده است. روش پژوهش پیمایشی بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه‌ای چندبعدی از ۱۹۵ نفر از مهاجران ساکن در سه مقصد اصلی مهاجرت، شامل کرمان، گلستان و مشهد، گردآوری شده است. عوامل مؤثر بر مهاجرت در پنج دسته اقتصادی، محیط‌زیستی، اجتماعی و امنیتی، امکانات و زیرساخت‌های رفاهی و خانوادگی و شخصی بررسی شدند و برای تحلیل روابط میان عوامل از آزمون همبستگی اسپیرمن و برای بررسی تفاوت‌های جنسیتی از آزمون من‌ویتنی استفاده شد. یافته‌ها نشان داد عامل اقتصادی با میانگین رتبه‌ای ۴.۰۵ مهم‌ترین عامل کلی مهاجرت و عامل محیط‌زیستی با میانگین ۴.۰۰ دومین عامل مهم بوده است. با این حال، اهمیت عامل محیط‌زیستی در میان مقصدها متفاوت بود و در میان مهاجران کرمان با میانگین ۴.۲۴ بالاترین مقدار را داشت. نتایج همبستگی نیز پیوند معنادار میان عوامل محیط‌زیستی، اقتصادی و رفاهی را نشان داد. بر این اساس، عامل محیط‌زیستی در شکل‌گیری مهاجرت از استان نقشی مهم و درهم‌تنیده با فشارهای اقتصادی و رفاهی دارد و مهاجرت را نمی‌توان پیامد یک عامل منفرد دانست، بلکه باید آن را حاصل تعامل فشارهای محیط‌زیستی، شرایط اقتصادی و اجتماعی و ظرفیت‌های سیاست‌گذاری و حکمرانی منابع در نظر گرفت.

کلیدواژه‌ها

مهاجرت محیط‌زیستی

تغییرات اقلیمی

سیستان و بلوچستان

سیاستگذاری

موضوعات

• جغرافیای سیاسی

---