تحلیل پدیدارشناختی چگونگی شکل‌گیری هویت سرزمینی مسلمانان در شهر مدینه در عصر دولت نبوی(ص)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

احسان لشگری تفرشی

عضو هیئت علمی گروه جغرافیا، دانشگاه یزد

10.22067/pg.2026.99385.1454

چکیده

در ذیل دیدگاه پدیدارشناسی و در چارچوب اندیشه ادموند هوسرل؛ ادراک مردم از قلمرو و احساس اشتراک فضایی آنها با یکدیگر در قالب یک واحد سیاسی حاصل آگاهی بازتولید شده در زیست جهان آنها می‌باشد. در این راستا پس از هجرت مسلمانان به مدینه و با شکل‌گیری دولت نبوی(ص) گونه‌ای خاص از زیست سیاسی در بین مسلمانان شکل گرفت که به ادراک مسلمانان از علل باهم بودگی با یکدیگر در ذیل قلمرو دولت نبوی(ص) معنای نوینی بخشید. در این پژوهش کوشش گردیده با مراجعه به آثار شارحان این دوره و در چارچوب اندیشه هوسرل چگونگی ادراک مسلمانان از انسجام سیاسی خود در شهر مدینه در عصر دولت نبوی(ص) بررسی گردد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در این مقطع زمانی مفهوم امت اسلامی به تدریج به افق مشترک ذهنی مسلمانان در خوانش علل انسجام سیاسی خود در شهر مدینه تبدیل شد و این تحول در آیات مدنی و از طریق تأکید مکرر بر وحدت جامعه اسلامی بازتاب یافت. همچنین همجواری جغرافیایی میان مسلمانان با یهودیان در مدینه بخشی از فرایند بیناذهنیِ مسلمانان در معنابخشی به قلمرو دولت نبوی(ص) را شکل داد و موجب شد این قلمرومندی با تغییر قبلۀ مسلمانان از بیت‌المقدس به سوی مکه آغاز و به تدریج این خود را در شکل تعارضات نظامی با یهودیان پدیدار نماید. از سوی دیگر الگوی نوین اقتصاد سیاسی دولت نبوی(ص) به بازآرایی روابط اقتصادی و اجتماعی مسلمانان انجامید و به ادراک مسلمانان از جغرافیای سیاسی مدینه و چرایی دفاع از مرزهای آن معنای نوینی اعطا نمود.

کلیدواژه‌ها

"پدیدارشناسی"

"هویت سرزمینی"

"دولت نبوی(ص)"

"امت"

"مدینه"

موضوعات

• جغرافیای سیاسی

---