پژوهش ‎های جغرافیای سیاسی
با همکاری انجمن ژئوپلیتیک ایران

اقتصاد، امنیت و شهروندی در مدیریت مرز ایران و ترکمنستان

نوع مقاله : مقالات علمی -پژوهشی

نویسنده

حسین ربیعی

دانشیار گروه جغرافیای سیاسی دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی تهران، ایران

https://doi.org/10.22067/pg.2023.73726.1110
چکیده
مرزها همان اندازه که سدی برای جدایی و تعیین حد و حدود هستند، می‌توانند محلی برای کنش و تعامل مردمان و پلی برای ارتباط ساکنان دو طرف مرز باشند. در گوشه و کنار جهان بسته به تاریخ، سنت‌ها، فرهنگ مردمان و از همه مهم‌تر سیاست حکومت‏ها، گونه‏های مختلفی از مرزداری دیده می‏شود. شیوه اداره مرز ایران و ترکمنستان باوجود تاریخ نسبتاً طولانی فرازوفرودهای بسیاری داشته است. پیش از استقلال ترکمنستان این مرز از سوی شوروی مرز ایدئولوژیک تلقی می‏شد که به‌شدت محافظت و کنترل می‏شد. در ابتدای استقلال ترکمنستان باهدف برقراری تعامل دوطرفه بین ایران و ترکمنستان توافقاتی برای گذر مرزی ساکنان دو سوی مرز انجام شد که در سال‌های اخیر از سوی ترکمنستان لغو شده و در حال حاضر دوباره محدودیت‏های زیادی برای رفت‌وآمد مرزنشینان وضع‌شده است. این مقاله عوامل و زمینه‏های این فرازوفرود را بررسی کند. به این منظور ابتدا مباحث نظری در مورد مطالعات مرزی و مدیریت مرز طرح می‏شود و سپس نمونه‏هایی از واقعیت‏های مدیریت مرز در این منطقه بررسی می‏شود. فرضیه مقاله‌این است که سیاست‏های داخلی ترکمنستان بیشترین تأثیر را بر وضعیت فعلی داشته است. این مقاله از طریق مشاهده میدانی، مصاحبه با مرزبان‏ها و ساکنین مرز و نیز برخی آمار و ارقام کتابخانه‌ای جریان مرزبانی را در این مرز تحلیل می‏کند. این بررسی نشان داد که سیاست‏های انزواطلبانه ترکمنستان به همراه میراث تاریخی – تمدنی این کشور اصلی‌ترین عامل در تنگناهای اقتصادی، برقرار نشدن روابط مرزنشینان با همدیگر و امنیت مرز بوده است.

کلیدواژه‌ها

مرز
ایران
ترکمنستان
  1. (2006).Transforming global border management.
  2. Babatola, J.T., (2015). Challenges of Nigeria Borders and Frontier Security. Conference Paper (PDF Available): https://www.researchgate.net/publication/313860814_Challenges_of_Nigeria_Borders_and_Frontier_Security
  3. Badykova, N., (2005). Regional Cooperation in Central Asia: A View from Turkmenistan. Problems of Economic Transition, 48(8), 62-95.
  4. Batsaikhan, U., & Dabrowski, M., (2017). Central Asia — twenty-five years after the breakup of the USSR. Russian Journal of Economics, 3(3), 296-320.
  5. Berezin, M., (2003). Territory, emotion, and identity: spatial recalibration in a New Europe. In: M. Berezin and M. Schain, eds. Europe without borders: remapping territory, citizenship, and identity in a transnational age. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1–30.
  6. Bertelsmann, S., BTI (2018). Country Report — Turkmenistan. Gutersloh: Bertelsmann Stiftung. http://www.bti-project.org/fileadmin/files/BTI/Downloads/Reports/2018/pdf/BTI_2018_Turkmenistan.pdf
  7. Brunet-J., (2005). Theorizing Borders: An Interdisciplinary Perspective, Geopolitics, 10:4, 633-649, DOI: 10.1080/14650040500318449.
  8. Coleman, M., (2004). U.S Statecraft and the U.S.-Mexico Border as Security/Economy Nexus. Political Geography, 24(2), 200.
  9. Newman & Paasi, A., (1998). Fences and Neighbours in the Postmodern World: Boundary Narra­tives in Political Geography. Progress in Human Geography22(2),186—207.
  10. Diener, A.C., & Hagen, J., (2009).Theorizing Borders in a ‘Borderless World’: Globalization, Territory and Identity. Geography Compass, 3(3), 1196–1216, 10.1111/j.1749-8198.2009.00230.x
  11. Diener, A.C., & Hagen, J., (2012). Borders: A Very Short Introduction. New York. Oxford University Press.
  12. European Commission. (2018). Directorate-General for Trade. European Union, Trade in goods with Turkmenistan. Web address: http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2006/september/tradoc_113457.pdf
  13. Gavrilis G., (2008). The Dynamics of Interstate Boundaries. Cambridge: Cambridge University Press.
  14. Gavrilis G., (2009). Beyond the Border Management Programme for Central Asia (BOMCA). EUCAM. http://aei.pitt.edu/13588/1/PB11.pdf
  15. Guo R., (2015). Managing Across Borders. In: Cross-Border Management. Springer, Berlin, Heidelberg.
  16. Heritage Foundation. (2018). Index of Economic Freedom, Country Rankings. https://www.heritage.org/index/ranking
  17. Hiro, D., (2009). Inside central Asia. Apolitical and cultural history of Uzbekistan, Turkmenistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkey, and Iran. New York & London: Peter Mayer Publishers.
  18. Hutchinson, J., (2005). Nations as zones of conflict. London: Sage.
  19. John A., (1995). Authoritarian political development in Central Asia: The case of Turkmenistan. Central Asian Survey, 14(4), 509-527, DOI: 1080/02634939508400922
  20. Kolossov V., & Scott, J., (2013). Selected conceptual issues in border studies . Belgeo [Online], 1 | 2013, Online since 31 October 2013, connection on 30 September 2016. URL : http://  revues.org/10532 ; DOI : 10.4000/belgeo.10532
  21. Kolossov, V., (2005). Border studies: changing perspectives and theoretical approaches. Geopolitics, 10 (4), 606–632.
  22. Maribel C.C., Sebastian Cobarrubias, S., & John Pickles, J., (2015). Changing borders, rethinking sovereignty: towards a right to migrate. Remhu, Rev. Interdiscip. 23(44). 
  23. Megoran, N., (2004). The Critical Geopolitics of the Uzbekistan-Kyrgyzstan Ferghana Valley Boundary Dispute, 1999-2000. Political Geography, 23(6), 731-764. doi:10.1016/j.polgeo.2004.03.004.
  24. Megoran, N., Raballand, G., & Bouyjou, J., (2005). Performance, Representation and the Economics of Border Control in Uzbekistan. Geopolitics, 10(4), 712-740, DOI: 1080/14650040500318498. http://dx.doi.org/10.1080/14650040500318498
  25. Mojtahed-Zadeh, P., (2007). Boundary Politics and International Boundaries of Iran. Boca Raton Florida: Universal Publishers.
  26. Natalie K., (2018). Disorder over the border. Central Asian Survey. 37(1), 13-30, DOI: 1080/02634937.2017.1338667
  27. Newman, D., (2006). The lines that continue to separate us: borders in our ‘borderless’ world. Progress in Human Geography, 30(2), 143–161.
  28. Paasi A., (2012). Commentary. Border Studies Reanimated. Going beyond the Territorial/Relational Divide. Environment and Planning, 44, 2305-2309.
  29. Paasi, A., (2009). Bounded spaces in a ‘borderless world’: border studies, power and the anatomy of territory. Journal of Power 2(2), 213–234.
  30. Polat N., (2002). Boundary Issues in Central Asia. Brill: Transnational Publishers.
  31. Prescott, J.R.V., (1987). Political frontiers and boundaries. London: Unwin Hyman.
  32. Rongxing Guo, R., (2005). Cross-Border Resource Management Theory and Practice. In Guichonnet, P., & Raffestin, C., (1974). Géographie des Frontières (Geography of Border Regions). Paris: Presses Universitaires de France.
  33. Sack, , (1986). Human Territoriality: Its Theory and History. Cambridge: Cambridge University Press.
  34. Scott J., (2015). Bordering, Border Politics and Cross-Border Cooperation in Europe. In: Celata F., & Coletti R., (eds.) Neighbourhood Policy and the Construction of the European External Borders. Springer.
  35. Shaw, C., (2011). Friendship under lock and key: the Soviet Central Asian border, 1918-34. Central Asian Survey, 30(3-4), 331-348, DOI: 1080/02634937.2011.607966
  36. Shelley, M., (2013). Nation Shapes: The Story Behind the World's Borders. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO.
  37. Šír, J., Horák, S., (2016). Turkmenistan's Afghan border conundrum. In: Rytövuori-Apunen, H., (Ed.). The regional security puzzle around Afghanistan: bordering practices in Central Asia and beyond. Opladen: B. Budrich. http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0168-ssoar-47082-8
  38. Tashtemkhanova, R., Zhanar Medeubayeva, Z., Aizhan S., & Madina I., (2015). Territorial and Border Issues in Central Asia: Analysis of the Reasons, Current State and Perspectives. The Anthropologist, 22(3). https://doi.org/10.1080/09720073.2015.11891910
  39. The World Bank in Turkmenistan Country. (2017). An overview of the World Bank’s work in Turkmenistan. Web address://pubdocs.worldbank.org/en/709291492598098877/Turkmenistan-Snapshot 11Apr2017.pdf.
  40. Turkmenistan Review (2018). CountryWatch.com. Printed in the United States of America. Web address: countrywatch.com/Content/pdfs/reviews/B465M3L8.01c.pdf
  41. Van Houtum, H., & Van Naerssen, T., (2002). Bordering, ordering, and othering. Journal of Economic and Social Geography, 93(2), 125–136.
  42. Williams, J.M., (2016). The safety/security nexus and the humanitarianisation of border enforcement. The Geographical Journal, 182(1), 27-37, doi: 10.1111/geoj.12119.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

تماس با ما